Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Tarnowie

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 29 maja 2025 r.

Decyzją z dnia 25 października 2024 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r.
o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 164 ze zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 26 sierpnia 2024 r., odmówił W. W. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy
w szczególnych warunkach, ponieważ nie udowodnił on co najmniej 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zakład nie uwzględnił jako pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia ubezpieczonego od 16 maja 1981 r. do 30 września 1983 r., od 1 października 1983 r. do 30 czerwca 1991 r. i od 1 lipca 1991 r. do 28 lutego 2001 r. w (...) S.A. w T.na stanowiskach operatora EMC, starszego operatora EMC i samodzielnego programisty, ponieważ praca przy obsłudze komputera w warunkach biurowych nie jest pracą w szczególnych warunkach, a jedynie zaliczaną do prac uciążliwych, jeżeli wykonuje się ją powyżej 4 godziny dziennie.

Decyzja ta została zaskarżona odwołaniem przez W. W., który domagał się jej zmiany i przyznania mu rekompensaty. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że legitymuje się co najmniej 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Pracę taką wykonywał w okresie zatrudnienia w (...) S.A. w T. zajmując stanowiska operatora elektronicznych maszyn cyfrowych, starszego operatora elektronicznych maszyn cyfrowych i samodzielnego programisty. W tym czasie stale
i w pełnym wymiarze godzin zajmował się obsługą monitorów ekranowych C.
w pomieszczeniu serwerowni komputera przemysłowego dużej mocy firmy H.. Były to monitory kineskopowe szczególnie szkodliwe dla wzroku, a charakter pracy wymagał dużej koncentracji i natężenia wzroku, co skutkowało licznymi uciążliwościami, a z czasem pogorszeniem stanu narządu wzroku i nabytą wadą wzroku we wczesnym wieku.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

Odwołujący W. W., urodzony w dniu (...) r., był zatrudniony w (...)w T., w (...) w T. i w (...)w T.S.A. w pełnym wymiarze czasu pracy od 16 maja
1981 r. do 30 września 1983 r. na stanowisku operatora maszyn cyfrowych, od 1 października 1983 r. do 30 czerwca 1991 r. na stanowisku starszego operatora EMC i od 1 lipca 1991 r. do 28 lutego 2001 r. na stanowisku samodzielnego programisty. Z dniem 16 maja 1981 r. przeniesiony został ze stanowiska aparatowego do(...) na stanowisko operatora maszyn cyfrowych. Od 4 do 24 sierpnia 1992 r. i od 19 do 23 lipca 1993 r. korzystał z urlopu bezpłatnego.

dowód:



świadectwo pracy z dnia 28.02.2001 r.- akta ZUS,



świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z dnia 04.12.2023 r.- akta ZUS,



dokumenty zgromadzone w aktach osobowych, w tym: karty urlopowe z dnia 22.07.1992 r., 23.08.1992 r. i 14.06.1993 r., angaże z dnia 17.05.1981 r., 01.10.1983 r., 15.07.1991 r. i 02.10.2000 r.,

Odwołujący ukończył kurs operatorski na EMC firmy H. (...)i kurs operatorski na EMC - R. (...).

dowód:



kwestionariusz dla opracowania opinii o pracowniku- akta osobowe,

Zgodnie z pisemnym zakresem szczegółowych obowiązków i kompetencji odwołującego na stanowisku samodzielnego programisty należało w szczególności: analizowanie eksploatowanych systemów informatycznych i bazy sprzętowej; zgłaszanie przedsięwzięć do programów i planów jakości, środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa technicznego; realizowanie działań korygujących i prewencyjnych związanych
z niezgodnościami systemu jakości; wdrażanie działań korygujących wynikających z audytów systemu jakości; tworzenie i obsługiwanie niezbędnych kanałów informacyjnych; ochrona systemów i sieci informatycznych eksploatowanych w komórce organizacyjnej; prowadzenie dokumentacji eksploatowanych systemów sieciowych; administrowanie systemów sieciowych; konserwacja systemów sieciowych; zabezpieczenie przed utratą danych dostępnych w systemach informatycznych; archiwizowanie danych dostępnych w systemach informatycznych; identyfikowanie i analiza dostępnej bazy sprzętowej na rynku; identyfikowanie dostępnych na rynku systemów i programów informatycznych; przegląd
i konserwacja systemów i programów informatycznych; prowadzenie serwisu oraz administrowanie systemami i programami informatycznymi; doskonalenie istniejących systemów i programów informatycznych; programowanie systemów informatycznych; przetwarzanie danych informacyjnych (informatyczne przetwarzanie danych) i wdrażanie systemów informatycznych.

dowód:



zakres obowiązków odwołującego na stanowisku samodzielnego programisty- akta osobowe,

Praca operatora polegała na przetwarzaniu danych różnych systemów istniejących
w (...), tj. na wpisywaniu do komputera przy użyciu klawiatury
i monitora procesu przetwarzania, czyli nałożeniu odpowiednich nośników danych, uruchomieniu programu i sterowaniu procesem przetwarzania danych. Dane pojawiały się
w formie zbioru kart perforowanych lub tasiemek perforowanych, a później na kartach magnetycznych. Niektóre znajdowały się na dyskach. Odpowiednimi komendami należało wprowadzić dane do komputera i cały czas kontrolować proces przetwarzania. W maszynie cyfrowej znajdował się specjalny czytnik kart i taśm. Operator wkładał je do maszyny,
a następnie na ekranie nadzorował proces przetwarzania. Przetwarzanie trwało bardzo długo, w związku z czym operator musiał być skupiony, patrzeć na ekran i wszystko nadzorować.
W 1989 r. maszyna (...) została zastąpiona nowocześniejszą (...). Nie było już wówczas papierowych nośników. Programista wprowadzał dane z pozycji klawiatury komputera. Jedynym narzędziem pracy odwołującego był komputer i klawiatura. Na monitorze widoczny był cały proces przetwarzania. Do obowiązków odwołującego należało cały czas śledzenie tego procesu na monitorze i reagowanie na różne okoliczności z tym związanie. Program wymagał wpisywania różnych komend. Nie było możliwości jego zatrzymania czy cofnięcia. Odwołujący cały czas musiał być skupiony oraz śledzić ciągi cyfr i liter, które znajdowały się na ekranie. Nie pracował z dokumentami. Jego praca nie polegała na wpisywaniu danych z dokumentów do systemu komputerowego lub na odwrót. Jako operator maszyn cyfrowych obsługiwał monitor kineskopowy 15 - calowy. Wierszy było 25
i obejmowały 80 znaków. Kiedy odwołujący został programistą, zajmował się programowaniem w języku cobol. Tworzył autorskie oprogramowania, których używano
w (...), aby usprawnić pracę. Odwołujący zajmował się analizą założeń programowych pod kątem optymalizacji programowania, bieżącą analizą działania
i eksploatowaniem programów komputerowych w celu ich optymalizacji. Tworzone przez niego programy były później używane przez pracowników w różnych działach (...) Odwołujący brał udział w namnażaniu różnych systemów informatycznych wdrożeniowych. Cały czas była to praca przy ekranach komputerowych i z klawiaturą.
W pracy używał zintegrowanego monitora 15'' podłączonego do podstawowego komputera D. (...). Odwołujący cały czas musiał wprowadzać dane do systemu przy użyciu klawiatury, obserwować ciągi alfanumeryczne, sprawdzać wyniki swojej pracy pod kątem ich zgodności z programem oraz zauważać błędy i wprowadzać ewentualne korekty w kodzie oprogramowania. Praca ta wymagała koncentracji, logicznego myślenia, szybkiego reagowania i precyzyjnego widzenia. Obraz na monitorze kineskopowym migotał. W latach 1981-2001 operatorzy maszyn cyfrowych i programiści pracowali przy monitorach ekranowych starego typu. Największym zagrożeniem było dla nich oprócz narażania wzroku przebywanie w pobliżu monitora w związku z promieniowaniem elektromagnetycznym.

dowód:



zeznania świadka K. B.- 00:06:20-00:35:16,



zeznania świadka H. G.- 00:38:55-01:08:15,



zeznania odwołującego W. W.- 00:02:58-00:21:42,

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów oraz zeznania świadków i odwołującego.

Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości,
zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków K. B. i H. G. oraz słuchanego w charakterze strony W. W., którzy wskazali na okoliczności istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia, dotyczące rodzaju, charakteru i warunków pracy ubezpieczonego w spornych okresach zatrudnienia. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż były wewnętrznie spójne, logiczne, a przy tym przekonujące w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wzajemnie też ze sobą korespondowały.

Sąd nie przeprowadzał dowodu z opinii biegłego ds. BHP, ponieważ
w okolicznościach sprawy uznał, że byłoby to zbędne i nie przyczyniłoby się w żaden sposób do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, natomiast spowodowałoby tylko przedłużenie postępowania. W tej mierze miał na uwadze przepisy art. 235 ² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. Odwołujący domagał się dopuszczenia dowodu z opinii biegłego celem ustalenia, czy jego praca w spornych okresach zatrudnienia była wykonywana w szczególnych warunkach. W tej sprawie, nie było potrzeby dopuszczania dowodu z opinii biegłego sądowego, ponieważ spór dotyczył w zasadzie kwestii prawnych, a te rozstrzyga sąd. Po analizie okoliczności sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że roszczenie odwołującego zasługuje na uwzględnienie. Dowód z opinii biegłego jest dowodem o specyficznym charakterze o tyle, że służyć powinien w procesie cywilnym dowodzeniu takich faktów, których stwierdzenie wymaga wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 278 k.p.c. Zasadniczo więc dowód ten ma zmierzać dostarczeniu wiedzy (naukowej, fachowej bądź branżowej itp.) niezbędnej dla prawidłowej oceny faktów, z których strony wywodzą w procesie swoje racje (ewentualnie stwierdzenia zaistnienia lub przebiegu zjawisk, których nie można właściwie ustalić bez posiadania takiej wiedzy). Dowód ten przeprowadzany jest przy zachowaniu określonych przez prawo procesowe gwarancji co do kompetencji (art. 278 k.p.c.) i bezstronności biegłego (art. 281 k.p.c.) oraz bezpośredniości (czego wyrazem jest norma art. 286 k.p.c.). Dowód
z opinii biegłego służy zatem w procesie dla weryfikacji twierdzeń stron o przebiegu zdarzeń (stanie rzeczy, cechach przedmiotów), wówczas kiedy nie jest możliwe dokonanie tej oceny przy uwzględnieniu wniosków płynących z wiedzy powszechnej i zasad doświadczenia życiowego ocenianych przy uwzględnieniu zasad logiki (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 18 marca 2020 r., I ACa 666/19, LEX nr 2956833). W tej sprawie, nie było potrzeby zasięgania opinii biegłego, ponieważ stwierdzenie faktów nie wymagało wiadomości specjalnych. Ocena prawna zaś mających miejsce zdarzeń należała do sądu orzekającego.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:

Odwołanie od zaskarżonej decyzji zasługiwało na uwzględnienie.

W tej sprawie rozstrzygnąć należało, czy zasadnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił odwołującemu W. W. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Kwestie dotyczące rekompensaty uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia
19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm.). Jak stanowi art. 2 pkt 5 tej ustawy, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach
i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat (art. 21 ust. 1 ustawy). Rekompensata
nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów
o emeryturach i rentach z FUS (art. 21 ust. 2 ustawy). Rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Z treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych wynika, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. W art. 23 ust. 2 tej ustawy wskazano zaś, że rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Gramatyczna wykładnia ustawowej definicji rekompensaty wskazuje, że świadczenie to dotyczy takich ubezpieczonych, którzy nie mogą nabyć prawa do emerytury pomostowej
i którzy równocześnie utracili możliwość nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to znaczy takich ubezpieczonych, którzy nie spełnili łącznie warunków przewidzianych
w art. 32, art. 46 lub art. 184 u.e.r.f.u.s. Potwierdzeniem tej tezy jest wykładnia art. 2 pkt 5 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, dokonywana z uwzględnieniem reguł funkcjonalnych (celowościowych) (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2023 r., II USK 718/21, LEX nr 3522684). Aby ustalić prawo do rekompensaty konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony do dnia 1 stycznia 2009 r. udowodnił 15 - letni okres pracy w szczególnych warunkach, przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania prawa do emerytury pomostowej lub prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na skutek zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą o emeryturach pomostowych (por. wyrok SA w Lublinie z dnia 29 grudnia 2020 r., III AUa 1002/20, LEX
nr 3108171). Celem przepisu art. 2 pkt 5 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych jest przyznanie odszkodowania za rzeczywistą utratę określonych uprawnień, co oznacza, że musi on dotyczyć tylko tych ubezpieczonych, którzy ze względu na niespełnienie choćby jednego ustawowego warunku (wieku, ogólnego stażu emerytalnego) nie mogli skorzystać
z dotychczasowych regulacji i nabyć prawa do emerytury w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny, a także nie mogą skorzystać z regulacji nowych, przewidzianych ustawą
o emeryturach pomostowych. Dodatkowo regulacja art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych stanowiącego w ust. 1, że pozytywną przesłanką nabycia prawa do rekompensaty, jest legitymowanie się co najmniej 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jednocześnie w ust. 2 tego artykułu wymienia przesłankę negatywną stanowiąc, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Łączne odczytanie art. 2 pkt 5 oraz art. 21 ust. 2 ustawy prowadzi więc do wniosku, że w drugim
z wymienionych przepisów nie chodzi o nabycie prawa do jakiejkolwiek emerytury, ale do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze na jednej z podstaw przewidzianych w ustawie emerytalno - rentowej. Niemożność wcześniejszego skorzystania z uprawnień emerytalnych na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów stanowi bowiem szkodę, którą rekompensata ma naprawić przez przyznanie odpowiedniego dodatku do kapitału początkowego. Natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2023 r., II USK 718/21, LEX nr 3522684, wyrok SA w Lublinie z dnia 2 marca 2022 r., III AUa 913/21, LEX
nr 3333146, wyrok SA w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2022 r., III AUa 1401/21, LEX
nr 3419687, wyrok SA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2022 r., III AUa 86/21, LEX
nr 3397862).

Prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia
2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. emeryturach i rentach z FUS. Przy ustalaniu prawa do rekompensaty mogą być uwzględnione tylko takie okresy,
w których praca była realizowana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa
w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Art. 32 ust. 4 powołanej ustawy stanowi, iż wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Mowa tu o rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W myśl § 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4 - 15 rozporządzenia oraz
w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W myśl § 2 ust. 1 natomiast, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale
i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający takie świadectwo nie jest organem państwowym, ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast świadectwa pracy traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c., które stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości podanej w nim podstawy prawnej. Sąd może więc prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy świadczona przez stronę praca była wykonywana
w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia i czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
7 lutego1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2012 r., III AUa 1717/11, LEX nr 1129731, wyrok SA w Katowicach z dnia 4 listopada
2008 r., III AUa 3113/08, LEX nr 552003, wyrok SA w Białymstoku z dnia 24 września
2008 r., III AUa 795/08, OSAB 2008/4/60-68).

Analiza treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że odwołujący W. W. wykazał co najmniej 15 - letni okres pracy
w szczególnych warunkach.

Nie budziło wątpliwości w tej sprawie, w jakich okresach i w jakim charakterze pracował odwołujący. Rozstrzygnąć tylko należało, czy pozostając w zatrudnieniu od 16 maja 1981 r. do 30 września 1983 r., od 1 października 1983 r. do 30 czerwca 1991 r. i od 1 lipca 1991 r. do 28 lutego 2001 r., za wyjątkiem okresów korzystania z urlopu bezpłatnego,
w (...)
w T., w(...) wT. i w (...)
w T. S.A. na stanowiskach operatora maszyn cyfrowych, starszego operatora EMC i samodzielnego programisty ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach, o jakiej mowa w Dziale XIV, zatytułowanym: „Prace różne”, poz. 5 wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd przyjął, że odwołujący pracował w szczególnych warunkach.

W Dziale XIV, zatytułowanym: „Prace różne”, pod pozycją 5 wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze wymienione zostały prace szczególnie obciążające narząd wzroku i wymagające precyzyjnego widzenia - w kartografii, montażu mikroelementów wymagającego posługiwania się przyrządami optycznymi oraz przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych. Prawo do rekompensaty przysługuje takiemu pracownikowi, który przy użyciu monitora wykonywał pracę wymagającą precyzyjnego widzenia w warunkach szczególnego obciążenia wzroku (art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych w związku z poz. 5 Działu XIV wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zasadnicze znaczenie przy kwalifikowaniu pracy
w szczególnych warunkach ma to, czy praca była wykonywana przy obciążeniu wzroku i czy wymagała precyzyjnego widzenia. Obie te cechy powinny wystąpić kumulatywnie
(por. wyrok SN z dnia 4 czerwca 2019 r., III UK 150/18, OSNP 2020/5/45, LEX nr 2687732).

Na podstawie zeznań i pisemnego zakresu obowiązków odwołującego na stanowisku samodzielnego programisty, znajdującego się w aktach osobowych Sąd ustalił, że praca ubezpieczonego jako operatora polegała na wpisywaniu do komputera przy użyciu klawiatury i monitora procesu przetwarzania, czyli nałożeniu odpowiednich nośników danych, uruchomieniu programu i sterowaniu procesem ich przetwarzania. Przetwarzanie trwało bardzo długo, w związku z czym operator cały czas musiał być skupiony, patrzeć na ekran
i wszystko nadzorować. W 1989 r. maszyna (...) została zastąpiona nowocześniejszą D. (...). Nie było już wówczas papierowych nośników. Programista wprowadzał dane
z pozycji klawiatury komputera. Jedynym narzędziem pracy odwołującego był komputer
i klawiatura. Na monitorze widoczny był cały proces przetwarzania. Do obowiązków odwołującego należało śledzenie procesu przetwarzania na monitorze i reagowanie na różne okoliczności z tym związanie. Odwołujący cały czas musiał być skupiony oraz śledzić ciągi cyfr i liter, które znajdowały się na ekranie. Nie pracował z dokumentami. Jego praca nie polegała na wpisywaniu danych z dokumentów do systemu komputerowego lub na odwrót. Jako operator maszyn cyfrowych obsługiwał monitor kineskopowy 15 - calowy. Kiedy został programistą, zajmował się programowaniem w języku cobol. Tworzył autorskie oprogramowania, których używano w (...), aby usprawnić pracę. Odwołujący zajmował się analizą założeń programowych pod kątem optymalizacji programowania, bieżącą analizą działania i eksploatowaniem programów komputerowych
w celu ich optymalizacji. Brał udział w namnażaniu różnych systemów informatycznych wdrożeniowych. Cały czas była to praca przy ekranach komputerowych i z klawiaturą.
W pracy odwołujący używał zintegrowanego monitora 15'' podłączonego do podstawowego komputera D. (...). Musiał obserwować ciągi alfanumeryczne, sprawdzać wyniki swojej pracy pod kątem ich zgodności z programem oraz korygować błędy. Praca ta wymagała koncentracji, logicznego myślenia i precyzyjnego widzenia. Obraz na monitorze kineskopowym migotał. Zagrożenie stanowiło już tylko przebywanie w pobliżu monitora
w związku z promieniowaniem elektromagnetycznym.

Odwołujący wykonywał prace szczególnie obciążające narząd wzroku i wymagające precyzyjnego widzenia na zajmowanych stanowiskach operatora maszyn cyfrowych, starszego operatora E. i samodzielnego programisty przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych stale i w pełnym wymiarze godzin. Nie ulega wątpliwości, że prace na tych stanowiskach zakwalifikować należy jako pracę w szczególnych warunkach nie tylko ze względu na charakter wykonywanych czynności, ale przede wszystkim z powodu przeciążenia narządu wzroku wielogodzinną intensywną pracą wzrokową (migotanie ekranu, odblaski na ekranie, tętnienie znaków, itp. - zwłaszcza dotyczy to komputerów wyposażonych w monitory starego typu - kineskopowe), a także z uwagi na promieniowanie elektromagnetyczne niejonizujące (głównie niskiej częstotliwości) oraz pole elektrostatyczne i magnetyczne emitowane przez monitory wyposażone w lampę kineskopową
(por. uzasadnienie wyroku SA w Gdańsku z dnia 19 lutego 2013 r., III AUa 904/12, LEX
nr 1298897). Odwołujący wykazał, że na wymienionych wyżej stanowiskach realizował pracę operatora maszyn cyfrowych i programisty, tj. pracę przy komputerze, polegającą na przetwarzaniu danych, których zapisywanie odbywało się przy monitorze ekranowym. Odwołujący pracował cały czas przy monitorze kineskopowym.

Treścią pracy faktycznie wykonywanej przez odwołującego była wyłącznie obsługa monitorów ekranowych.

Obsługa mikroskopów i monitorów ekranowych wymieniona została w pkt 5 ppkt 5 Działu XIV, zatytułowanego: „Prace różne” wykazu A, stanowiącego załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r.
w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz. Urz. z 1987 r. Nr 4,
poz. 7).

Takiej kwalifikacji pracy ubezpieczonej zajmującej stanowisko starszego specjalisty
w Banku, której obowiązki polegały na projektowaniu systemów powstających w wydziale
i programowaniu dokonał Sąd Okręgowy w W. w W.w wyroku
z dnia 17 listopada 2021 r., VII U 969/21 (LEX nr 3286061).

Odwołujący legitymuje się zatem co najmniej 15 - letnim okresem pracy
w szczególnych warunkach.

Mając to na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego oraz art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu W. W. rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach.