Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Tarnowie

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 24 maja 2022 r.

Decyzją z dnia 22 lipca 2020 roku, nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, odmówił E. C. przyznania prawa do renty socjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 14.07.2020 roku nie uznała ubezpieczonej za osobę całkowicie niezdolną do pracy.

Drugą decyzją z tej samej daty tj. 22 lipca 2020 roku, nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił E. C. przyznania prawa do świadczenia uzupełniającego, ponieważ komisja lekarska ZUS uznała, że ubezpieczona nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Decyzje te zostały zaskarżone odwołaniami przez E. C.. Odwołująca domagała się zmiany zaskarżonych decyzji i przyznania wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniach odwołująca podała, że zaskarżone decyzje są dla niej krzywdzące, ponieważ stan zdrowia czyni ją osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że roszczenie E. C. o przyznanie renty socjalnej i świadczenia uzupełniającego jest w świetle orzeczenia komisji lekarskiej ZUS bezzasadne.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

E. C. urodziła się dnia (...) roku. Posiada wykształcenie wyższe, ukończyła (...)w K.. Pozostaje w leczeniu neurologicznym i psychiatrycznym.

Dowód

- akta ZUS,

- zeznania świadka L. C.,

Biegły lekarz specjalista z zakresu psychiatrii stwierdził, że opiniowana E. C. cierpi na mieszane zaburzenia osobowości z dominującymi objawami osobowości niedojrzałej emocjonalnie i zależnej F 60. Nie jest z psychiatrycznego punktu widzenia osobą długotrwale niezdolną do wykonywania czynności pracy. Jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Odwołująca się potrzebuje innych, żeby przejęli odpowiedzialność w głównych obszarach jej życia, ma trudności z inicjowaniem przedsięwzięć i samodzielnym działaniem, ma skłonność do szukania wsparcia w innych. Ma skłonność do odczuwania niepokoju i poczucia bezradności. W wywiadzie wystąpiły epizody paranoidalne w przebiegu osobowości nieprawidłowej, obecnie stan pełnej remisji. Stwierdzane odstępstwa od normy psychicznej nie czynią badanej osobą niezdolną do pracy. Stan psychiczny badanej nie uzasadnia orzekania o częściowej czy też tym bardziej całkowitej, długotrwałej, niezdolności do wykonywania pracy. Nie stwierdza się także naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych.

Dowód:

-

opinia sądowo - lekarska k. 86-105,

-

dokumentacja lekarska,

-

opinia uzupełniająca k. 157-159

Biegły lekarz neurolog w opinii wskazała, że z przyczyn neurologicznych odwołująca nie jest niezdolna częściowo czy całkowicie do pracy zarobkowej oraz nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. W 2002 roku była hospitalizowana w (...)w K. z powodu obserwacji w kierunku wodogłowia wewnętrznego. W czasie hospitalizacji nie stwierdzono objawów ogniskowego uszkodzenia układu nerwowego, poza osłabieniem ostrości wzroku w oku prawym i nie znaleziono wskazań do założenia zastawki komorowej. W następnych latach odwołująca się nie była leczona w Poradni Neurologicznej i układ nerwowy w dokumentacji medycznej jest opisywany jako prawidłowy. Na kartach dokumentacji lekarze konsultujący i leczący nie stwierdzali objawów ogniskowego uszkodzenia układu nerwowego. Neurolog podawał w 2020 roku, że u pacjentki występują, z powodu zaburzeń psychotycznych, głębokie zaburzenia funkcjonowania społecznego. Określenie, że zaburzenia te występują na podłożu uogólnionych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym nie znajduje potwierdzenia w badaniu podmiotowym, przedmiotowym i badaniach diagnostycznych dotyczących układu nerwowego.

dowód:

-

opinia sądowo - lekarska k. 135-136,

-

opinia uzupełniająca k. 187

Sąd podzielił opinie biegłych uznając, że sporządzone zostały w sposób rzetelny. Biegli legitymowali się fachową wiedzą oraz odpowiednim doświadczeniem zawodowym. W ocenie Sądu, dokonana przez biegłych sądowych diagnoza schorzeń występujących u odwołującej jest prawidłowa, zaś wnioski wynikające z opinii korespondują ze zgromadzoną dokumentacją medyczną oraz bazują na wynikach przeprowadzonych badań, co czyni opinie spójne i logiczne. Opinie w sposób przejrzysty obrazują stan zdrowia odwołującej i w oparciu o aktualne wskazania wiedzy medycznej rozstrzygają kwestię wpływu stwierdzonych u niej schorzeń na zdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji. Sąd uznał, iż charakterystyka zdiagnozowanych schorzeń została przez biegłych oceniona prawidłowo z punktu widzenia zasad logiki, przy wykorzystaniu wiedzy specjalistycznej popartej doświadczeniem osób sporządzających opinie. Dlatego Sąd podzielił wnioski biegłych sądowych o braku u odwołującej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Co prawda wydane w sprawie opinie biegłych były kwestionowany przez odwołującą, ale w opiniach uzupełniających biegli w pełni ustosunkowali się do sformułowanych zarzutów, podtrzymując wnioski wynikające z opinii zasadniczych.

Sąd nie uwzględnił wniosku odwołującej się o odroczenie rozprawy celem oczekiwania na wynik badania TK głowy. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma bowiem charakter kontrolny i służy badaniu prawidłowości decyzji organu rentowego. Postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym i weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy. Ocena stanu zdrowia osoby ubezpieczonej może być więc dokona wyłącznie na dzień wydania decyzji i tak było w tej sprawie. Jeżeli po tej dacie albo później w stanie zdrowia ubezpieczonego następuje pogorszenie, to zawsze może on złożyć nowy wniosek o prawo do renty (por. wyroki SA w Szczecinie: z dnia 18 stycznia 2018 r., III AUa 143/17, Legalis nr 1717488, z dnia 7 marca 2014 r., III AUa 961/12, Legalis nr 831542 i z dnia 17 stycznia 2013 r., III AUa 669/12, Legalis nr 746445, uzasadnienie wyroku SN z dnia 11 grudnia 2013 r., III UK 20/13, Legalis nr 1121074). W postępowaniu odwoławczym od decyzji organu rentowego sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania. Postępowanie sądowe wywołane odwołaniem od decyzji organu rentowego ma na celu ocenę zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez ten organ. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Taka też zasada obowiązuje w sprawach o rentę socjalną i świadczenie uzupełniające. W dacie wydania zaskarżonej decyzji stan zdrowia odwołującej nie uzasadniał uznania jej za osobę całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji, co potwierdzają wydane w sprawie opinie sądowo - lekarskie oraz zgromadzona dokumentacja medyczna.

W całości Sąd podzielił zeznania świadka L. C.. Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:

Odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zasługiwały na uwzględnienie i podlegały oddaleniu.

Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1340 ze zm.), renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

1)  przed ukończeniem 18 roku życia;

2)  w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia;

3)  w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Z kolei ustęp 2 tego artykułu statuuje, iż osobie, która spełnia warunki określone
w ust. 1, przysługuje:

-

renta socjalna stała - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała;

-

renta socjalna okresowa - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa.

Jak stanowi art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, ustalenie całkowitej niezdolności do pracy dokonywane jest na zasadach i w trybie określonych
w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl zaś art. 15 pkt 1, wymienione w nim przepisy tej ustawy, w tym
art. 12-14, art. 107 i art. 118 ust. 1-5, w sprawach nieuregulowanych w ustawie z dnia
27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.), niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest natomiast osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2).

Równocześnie, stosownie do treści art. 13 ust. 1 powołanej ustawy, przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania tej zdolności uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia, jak również możność wykonywania dotychczasowej pracy, względnie możliwość przekwalifikowania zawodowego.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz.U. z 2020 roku poz. 1936) świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej "osobami uprawnionymi". Celem świadczenia uzupełniającego jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (art. 1 ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w sprawach w niej nieuregulowanych, dotyczących postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego, wypłaty tego świadczenia oraz wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Definicja niezdolności do samodzielnej egzystencji zawarta jest w art. 13 ust. 5 tej ustawy zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Jak wynika z wydanych w sprawie opinii biegłych lekarzy sądowych, które Sąd
w pełni podziela, odwołująca pomimo stwierdzanych schorzeń nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Nie stwierdza się u niej naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym niezdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego oraz art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Z uwagi na to, że odwołująca korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika
z urzędu, który wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, Sąd przyznał
od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Tarnowie na jego rzecz kwotę 360 złotych (2 x po 180,00 zł) powiększoną o 23% tej kwoty jako podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującej z urzędu, działając w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) – przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. SK 66/19 (punkt 2 wyroku).